AVRELII AVGVSTINI DOCTORIS EXIMII DE
CIVITATE DEI LIBER PRIMUS FELICITER INCIPIT.
GLORIOSISSIMAM CIVITATEM DEI
SIVE IN HOC TEMPORVM CVRSV CVM
inter impios peregrinatur ex fide uiuens : siue
in illa stabilitate sedis aeternae : quam nunc expe-
ctat per patientiam : quoad usq (usque) iustitia conuerta-
tur in iudicium : deinceps adeptura per excellentia (excellentiam) :
uictoriam ultimam & (et) pacem perfectam : hoc opere
ad te instituto & (et) mea ad te promissione debito de-
fendere aduersus eos, qui conditori eius deos suos p- (pre-)
ferunt fili carissime marcelline suscepi. Magnum
opus & (et) arduum : sed deus adiutor noster est. Nam scio, quibus uiribus opus sit :
ut persuadeatur superbis : quanta sit uirtus humilitatis : qua fit ut omnia terre-
na cacumina temporali mobilitate nutantia non humano usurpata fastu, sed
diuina gratia donata celsitudo transcendat. Rex enim & (et) conditor ciuitatis hu-
ius, de qua loqui instituimus, in scriptura populi sui sententiam diuine legis ape-
ruit, qua dictum est. Deus superbis resistit : humilibus aut (autem) dat gratiam. Hoc ue-
ro quod dei est superbe quoq (quoque) anime spiritus inflatus affectat amatq (amatque) sibi in lau-
dibus dici : Parcere subiectis : et debellare superbos. Vnde etiam de ciuitate terre-
na, quae cum dominari appetit : etsi populi seruiant : ipsa ei dominandi libido do-
minatur ; non est pretereundum silentio, quicquid dicere suscepti huius operis ra-
tio postulat & (et) facultas datur. ¶ Ex hac nanq (nanque) existunt inimici : aduersus quos de-
fendenda est dei ciuitas : quorum tamen multi correcto impietatis errore [above] ciues in ea fiut (fiunt)
satis idonei : multi uero in eam tantis exardescunt ignibus odiorum : tamq (tamque) mani-
festis beneficiis redemptoris eius ingrati sunt : ut hodie contra eam linguas non
mouerent : nisi ferrum hostile fugientes in sacratis eius locis uitam de qua super-
biunt inuenirent. An non etiam illi romani nomini infesti sunt : quibus
propter xpm (christum) barbari pepercerunt? Testantur haec martyrum loca & (et) basilicae apo-
stolorum, quae in illa uastatione urbis ad se confugientes suos alienosq (alienosque) receperut (receperunt).
Hucusq (Hucusque) cruentus seuiebat inimicus : ibi accipiebat limitem trucidatoris furor : illo
ducebantur a miserantibus hostibus : quibus etiam extra ipsa loca pepercerant : ne
in eos incurrerent, qui similem misericordiam non habebant : qui tamen etiam
ipsi alibi truces atq (atque) hostili more seuientes, postea q (quam) ad loca illa ueniebant, ubi fue-
rat interdictum, quod alibi iure belli licuisset : tota feriendi frenebatur imma-
nitas. & (et) captiuandi cupiditas frangebatur. Sic euaserunt multi, qui nuc (nunc) xpianis (christianis)
Transcript after that provided in The New Palaeographical Society, 1911.