Ontstaansgeschiedenis

Iedereen kent ze wel; de grauwe bouwerken op het land of in de duinen. Menig kind speelde in die obstakels -bunkers of kazematten genaamd- beleefde er avonturen, ontdekte gangenstelsels en vroeg zich soms af waarvoor ze hadden gediend. Na de oorlog zijn veel bunkers, zoals ze in de volksmond heten, opgeruimd. Dit omdat ze als een lastig obstakel uit een pijnlijk verleden werden gezien. Maar toch is Hitler's Atlantikwall een van de meest belangrijke en omvangrijke linies uit de 20e eeuw. Kustbatterijen, luchtafweerbatterijen, geschutskazematten, hoofdkwartiercomplexen en verbandplaatsen, alle maakten deel uit van deze linie die duizenden bouwerken omvatte.


Maar waarom werden zij gebouwd?


Nadat de Duitsers Polen binnenvielen verklaarde Engeland en Frankrijk in september 1939 de oorlog aan Duitsland. Toen vervolgens Denemarken en Noorwegen werden aangevallen, gevolgd door Nederland, België, Luxemburg en Frankrijk in mei en juni 1940 waren Centraal- en West-Europa in Duitse handen. Het enige doel dat ze niet konden verwezenlijken was de inname van Engeland. Toen in 1941 bleek dat het offensief tegen Rusland niet tot de gewilde overwinning leidde, waren zij ook nog eens in oorlog geraakt met de Verenigde Staten. Voor het Duitse oppercommando was het duidelijk dat het zwak verdedigde West-Europa met een enorme krachtsinspanning versterkt moest worden.
Hiertoe werd dan ook op 14 december 1941 de order gegeven tot de aanleg van de Neue Westwall.

Een hoge prioriteit waren de havensteden, die de Duitsers van essentieel belang achtten voor het slagen van een grootscheepse invasie. Dit leidde er toe dat ze in staat van verdediging werden gebracht. Ze kreeg bijvoorbeeld de havenstad Vlissingen aan de Westerschelde in februari 1942 de status Stützpunkt Vlissingen. Dit betekende dat Vlissingen een vesting werd met een verdediging die gericht was tegen aanvallen vanuit zee (Seefront), vanuit de lucht (de luchtafweer) en over het land (Landfront). Alle bunkers die tijdens deze periode gebouwd waren, waren semi-permanente vestingwerken (verstärkt feldmäßig). Dit waren lichte constructies met een wand-en dakdikte van 80 tot 100 cm. De Neue Westwall was nog een voorlopig plan in afwachting van wat er daadwerkelijk moest gaan gebeuren.

Toen in de zomer van 1942 de definitieve plannen voor de kustverdediging van West-Europa werden vrijgegeven, sprak men niet meer over de Neue Westwall maar over de Atlantikwall. Op 14 juli 1942 werden 15 havensteden (waaronder Vlissingen) uitgeroepen tot Verteidigungsbereich en tevens werden er plannen vrijgegeven voor de bouw van permanente bomvrije bunkers, ook wel ständige of festungsmäßiger genaamd. De bedoeling was dat de gehele kust van de Noordkaap tot de Frans-Spaanse grens verdedigd zou worden met een reeks steunpunten, die als het ware een parelketting (Perlenschnur aus Stahlbeton) vormden.

.

 

 


1